Dobre przygotowanie pomaga w sytuacji kryzysowej szybko uzyskać odpowiednią pomoc i mieć pod ręką ważne informacje. Jednocześnie można zidentyfikować wiele zagrożeń w domu i skutecznie je ograniczyć, nie ograniczając niepotrzebnie samodzielności.
01
Dlaczego przygotowanie w sytuacji kryzysowej przynosi ulgę
Nie da się całkowicie zapobiec nagłym chorobom i wypadkom. Można jednak przygotować się na to, jak postępować w sytuacji kryzysowej i gdzie znaleźć potrzebne informacje. Szczególnie w opiece domowej często występuje kilka chorób, leków, osób kontaktowych i szczególnych potrzeb w zakresie wsparcia.
Przygotowanie nie oznacza ciągłego oczekiwania na kryzys. Pozwala ono z wyprzedzeniem odpowiedzieć na kilka praktycznych pytań: Który numer jest właściwy w danej sytuacji? Kogo należy powiadomić? Jakie leki są aktualnie przyjmowane i jakie są diagnozy? Czy występują alergie, pełnomocnictwa lub szczególne uwagi? I kto może przejąć obowiązki, jeśli główna osoba sprawująca opiekę nie będzie mogła tego zrobić w krótkim czasie?
W przypadku braku tych informacji bliscy muszą pod presją czasu szukać, przypominać sobie i podejmować decyzje. W takiej sytuacji ważne informacje mogą zostać przeoczone lub przekazane w sposób niekompletny. Krótki, aktualny przegląd pomaga natomiast jasno opisać sytuację i szybciej poinformować pogotowie ratunkowe, dyżur medyczny, gabinet lekarski lub służbę opiekuńczą.
Bezpieczeństwo obejmuje również profilaktykę w życiu codziennym. Przeszkody, o które można się potknąć, słabe oświetlenie lub nieodpowiednie środki pomocnicze mogą zwiększyć istniejące ryzyko. Celem nie jest wyeliminowanie każdego ryzyka. Otoczenie powinno być tak zaprojektowane, aby odpowiadało rzeczywistym możliwościom osoby wymagającej opieki i zapewniało jej jak największą bezpieczną samodzielność.
Przygotowanie nie oznacza ciągłej gotowości alarmowej. Gwarantuje ono, że w decydującym momencie nie trzeba będzie długo szukać rozwiązań ani improwizować.
02
Jaka pomoc jest właściwa w danej sytuacji?
W stresującej sytuacji nie zawsze od razu wiadomo, do kogo należy się zwrócić. Proste rozróżnienie pomaga w zorientowaniu się:
Pogotowie ratunkowe 112
Numer 112 jest przeznaczony do zgłaszania sytuacji zagrażających życiu oraz poważnych wypadków. Mogą to być na przykład silna duszność, utrata przytomności, wyraźne objawy udaru mózgu, silny ból w klatce piersiowej lub inne stany wymagające natychmiastowej interwencji. W razie wątpliwości można opisać sytuację przez telefon; dyspozytor zapyta o niezbędne informacje.
Lekarska pomoc dyżurowa 116117
Numer 116117 służy pomocą poza standardowymi godzinami przyjęć w przypadku pilnych dolegliwości, z którymi zazwyczaj udawałoby się do gabinetu lekarskiego, ale które nie mogą czekać do następnej wizyty. Nie jest on przeznaczony do sytuacji zagrażających życiu.
Gabinet lekarza rodzinnego lub specjalisty
W przypadku nieostrych zmian, nawracających dolegliwości, niepokojącego przebiegu choroby lub pytań dotyczących leczenia, odpowiednim punktem kontaktowym jest zazwyczaj gabinet lekarza prowadzącego. Krótka dokumentacja pomaga w zrozumiałym opisaniu początku, częstotliwości i okoliczności towarzyszących.
Służba opiekuńcza, domowy system alarmowy lub uzgodniona osoba kontaktowa
Instytucje te mogą zapewnić wsparcie w zakresie ustalonych zadań opiekuńczych, znanych sytuacji codziennych lub uzgodnionej procedury wezwania pomocy w nagłych wypadkach. Zakres pomocy, jaką mogą zapewnić, należy wyjaśnić z wyprzedzeniem i odnotować w wykazie kontaktów.
Przygotowanie do rozmowy telefonicznej będzie łatwiejsze, jeśli pod ręką będą imię i nazwisko oraz adres, aktualne dolegliwości, moment pojawienia się zmian, znane schorzenia, przyjmowane leki oraz numer, pod który można oddzwonić. W przypadku wezwania pomocy należy odpowiadać na pytania dyspozytora i nie kończyć rozmowy przedwcześnie.
Teczka na wypadek nagłych sytuacji pomaga w razie potrzeby szybko udostępnić najważniejsze informacje. Powinna być łatwa do znalezienia, aktualna i przejrzysta. Nie chodzi o zebranie jak największej liczby dokumentów, ale o uporządkowanie kluczowych informacji w taki sposób, aby bliscy, pogotowie ratunkowe, szpital lub służby opiekuńcze mogły je szybko przeanalizować.
W teczce awaryjnej powinny znaleźć się przede wszystkim:
Diagnozy
Aktualny przegląd znanych schorzeń, na przykład chorób układu krążenia, cukrzycy, chorób nerek, demencji, chorób neurologicznych lub innych istotnych diagnoz. Jeśli to możliwe, należy dołączyć również ważne wcześniejsze wyniki badań lub pisma od lekarzy.
Leki
Szczególnie ważny jest aktualny plan przyjmowania leków. Powinien on wskazywać, jakie leki są przyjmowane, w jakich dawkach, o jakich porach i od kiedy. Należy również wymienić leki stosowane doraźnie, insulinę, krople, plastry, maści lub inhalacje.
Alergie i nietolerancje
Znane alergie, nietolerancje leków lub szczególne reakcje powinny być wyraźnie udokumentowane. Dotyczy to zwłaszcza antybiotyków, leków przeciwbólowych, środków kontrastowych, materiałów opatrunkowych lub alergii pokarmowych.
Lekarze prowadzący
Pomocne jest sporządzenie listy najważniejszych osób kontaktowych: lekarz rodzinny, specjaliści, przychodnie szpitalne, terapeuci. Oprócz nazwisk należy zapisać numery telefonów, adresy oraz, w razie potrzeby, godziny przyjęć lub szczególne zakresy kompetencji.
Opieka pielęgniarska i inne usługi
Jeśli w opiekę zaangażowana jest placówka opiekuńcza, system alarmowy, ambulatoryjna opieka hospicyjna, placówka terapeutyczna lub inna instytucja, dane kontaktowe tych podmiotów również powinny znaleźć się w teczce awaryjnej. Ważne jest również, jakie usługi są świadczone regularnie i kiedy zazwyczaj przychodzi dana placówka.
Krewni i osoby bliskie
Należy wymienić najważniejszych członków rodziny lub osoby zaufane, podając ich numery telefonów oraz rolę, jaką pełnią. Powinno być przy tym jasno określone, kogo należy poinformować w pierwszej kolejności oraz kto może wspierać proces podejmowania decyzji lub samodzielnie je podejmować.
Pełnomocnictwa
Jeśli istnieje pełnomocnictwo zapobiegawcze, dyspozycja dotycząca opieki lub inne pełnomocnictwo prawne, należy dołączyć jego kopię lub przynajmniej odnotować miejsce jego przechowywania. Szczególnie w szpitalu ważne może być szybkie wykazanie, kto jest uprawniony do udzielania informacji lub podejmowania decyzji.
Oświadczenie woli pacjenta (Patientenverfügung)
Oświadczenie woli pacjenta powinno być łatwe do znalezienia, jeśli takie istnieje. Dodatkowo można odnotować, gdzie znajduje się oryginał i kto jest o tym poinformowany. Ważne jest, aby bliscy wiedzieli o istnieniu tego dokumentu i o jego znaczeniu w sytuacji kryzysowej.
Dokumentacja szpitalna
Aktualne pisma dotyczące wypisu ze szpitala, protokoły operacyjne, wyniki badań, wyniki laboratoryjne, karty implantów lub inne ważne dokumenty medyczne powinny być uporządkowane i przechowywane w odpowiednim miejscu. Szczególnie istotne są dokumenty dotyczące ostatnich pobytów w szpitalu lub aktualnych schorzeń.
Ustalenie miejsca przechowywania i dostępu
Kompletna teczka jest pomocna tylko wtedy, gdy w razie potrzeby uda się ją znaleźć. Dlatego należy uzgodnić stałe miejsce przechowywania. Osoba wymagająca opieki, zaangażowani członkowie rodziny oraz ewentualny pełnomocnik powinni wiedzieć, gdzie znajdują się informacje i jak mogą uzyskać do nich dostęp. Dokumenty wrażliwe powinny być dostępne wyłącznie dla uprawnionych osób.
Jasne określenie kontaktów w nagłych wypadkach
Oprócz teczki na wypadek nagłych sytuacji powinna istnieć krótka, dobrze widoczna lista kontaktów alarmowych. Lista ta nie powinna zniknąć w grubym segregatorze, lecz powinna być szybko dostępna, na przykład w mieszkaniu, w dokumentacji opiekuńczej lub w formie cyfrowej dla zaangażowanych członków rodziny.
Warto uwzględnić następujące kontakty alarmowe:
Pogotowie ratunkowe: 112
Pogotowie lekarskie: 116117
Gabinet lekarza rodzinnego
najbliższy odpowiedni szpital lub przychodnia specjalistyczna prowadząca leczenie
Służba opiekuńcza
Domowy system alarmowy, jeśli jest dostępny
Główna osoba sprawująca opiekę
inni członkowie rodziny lub osoby zaufane
Apteka
Informacje dotyczące sytuacji awaryjnych należy weryfikować w stałych odstępach czasu, a także po wystąpieniu istotnych zmian. Obejmują one w szczególności zmiany w przyjmowanych lekach, nowe diagnozy, pobyty w szpitalu, zmianę osób kontaktowych lub zmianę zakresu potrzeb w zakresie wsparcia. Powinna być wyznaczona osoba odpowiedzialna za aktualizację nieaktualnych danych oraz widoczne odnotowanie daty weryfikacji.
Teczka z informacjami na wypadek nagłego wypadku jest niezawodna, jeśli jest aktualna, łatwa do znalezienia i dostępna dla osób, dla których jest przeznaczona.
04
Rozpoznawanie i ograniczanie zagrożeń w domu
Nie każdego wypadku w domu da się uniknąć. Niektóre czynniki mogą jednak zwiększać ryzyko: niebezpieczne przejścia, słabe oświetlenie, spadek sił, problemy ze wzrokiem, zawroty głowy lub sprzęt pomocniczy, który nie jest już dostosowany do sytuacji. Dlatego należy regularnie sprawdzać nie tylko stan mieszkania, ale także rzeczywiste możliwości osoby wymagającej opieki.
Czynniki zwiększające ryzyko potknięcia
Luźne dywany, kable, progi drzwiowe, porozrzucane przedmioty lub trudno dostępne meble mogą szybko stać się zagrożeniem. Szczególnie często uczęszczane trasy powinny być w miarę możliwości wolne od przeszkód i bezpieczne: od łóżka do toalety, z salonu do kuchni, od przedpokoju do sypialni. Nawet niewielkie przeszkody mogą stanowić problem, jeśli ktoś porusza się niepewnie, korzysta z chodzika lub musi wstać w nocy.
Oświetlenie
Dobre oświetlenie pomaga zapobiegać upadkom. Szczególnie ważne są korytarze, schody, łazienki i droga do toalety. Lampki nocne lub czujniki ruchu mogą się przydać, jeśli osoba wymagająca opieki wstaje w nocy. Włączniki światła powinny być łatwo dostępne. Również oślepiające światło lub silne cienie mogą przeszkadzać i należy ich w miarę możliwości unikać.
Łazienka
Łazienka jest jednym z najważniejszych miejsc pod względem bezpieczeństwa w domu. Mokra podłoga, ograniczona przestrzeń do poruszania się oraz wchodzenie i wychodzenie z prysznica lub wanny zwiększają ryzyko upadku. Pomocne mogą być maty antypoślizgowe, poręcze, stołek prysznicowy, podwyższona deska sedesowa lub kabina prysznicowa bez progu. Ważne jest, aby te elementy były stabilnie zamontowane i rzeczywiście dostosowane do potrzeb danej osoby.
Schody
Schody powinny być dobrze oświetlone, wolne od przedmiotów i wyposażone w bezpieczne poręcze. Jeśli to możliwe, poręcze powinny znajdować się po obu stronach. Pomocne mogą być również antypoślizgowe oznaczenia stopni. Jeśli poruszanie się po schodach staje się coraz trudniejsze, należy wcześnie sprawdzić, czy potrzebne są dodatkowe środki pomocnicze, na przykład winda schodowa, zmiana aranżacji pomieszczeń mieszkalnych lub wsparcie ze strony innych osób.
Domowy system alarmowy
Domowy system alarmowy może zapewnić bezpieczeństwo, zwłaszcza gdy osoba wymagająca opieki przebywa czasami sama lub istnieje podwyższone ryzyko upadku. Za pomocą przycisku alarmowego można wezwać pomoc, nawet jeśli telefon jest niedostępny. Ważne jest, aby urządzenie nosić zgodnie z ustaleniami, a osoba wiedziała, jak z niego korzystać.
Po upadku, pobycie w szpitalu lub znacznej zmianie siły, równowagi, wzroku lub orientacji należy ponownie przeanalizować dotychczasowe zabezpieczenia. Dotychczasowe rozwiązanie mogło stać się niewystarczające; z drugiej strony wsparcie nie powinno ograniczać samodzielności bardziej, niż wymaga tego aktualna sytuacja.
Bezpieczeństwo w domu nie oznacza wyeliminowania każdego ryzyka. Polega ono na połączeniu odpowiedniego otoczenia z zachowaniem jak największej samodzielności.
