Günlük bakımda karşılaşılan pek çok zorluk için, yakınlar bunların adlarını henüz bilmeseler bile, yardımcı araçlar veya özel çözümler mevcuttur. Bu kılavuz, ihtiyacı tanımlamaya, uygun seçenekleri keşfetmeye ve seçimi yapmaktan güvenli kullanıma kadar bakım sürecini organize etmeye yardımcı olur.
01
Uygun yardım aracının neden fark yarattığı
Yardımcı araçlar, evde günlük yaşamı daha güvenli, daha bağımsız ve daha az yorucu hale getirebilir. Yürümek, ayağa kalkmak, yıkanmak, giyinmek, yemek yemek, içmek, pozisyon değiştirmek, ölçüm yapmak veya yön bulmak gibi faaliyetlerde destek sağlarlar. Bazıları fiziksel kısıtlamaları telafi ederken, diğerleri bakımı kolaylaştırır veya düşme ve bası yaraları gibi riskleri azaltmaya yardımcı olur.
Birçok yakını, başlangıçta hangi çözümlerin mevcut olduğunu bilmez. Bu bir engel değildir: Danışmanlık almak için ürün adını bilmek gerekmez. Somut zorluğu tanımlamak yeterlidir, örneğin: “Koltuktan kalkmak artık neredeyse imkansız hale geldi”, “Geceleri tuvalete giden yol güvenli değil” veya “Duş alırken o kişiyi sürekli tutmam gerekiyor.” Bu tür pek çok günlük durum için uygun yardımcı araçlar, uyarlamalar veya başka türden profesyonel destek seçenekleri mevcuttur.
Burada amaç, mümkün olduğunca çok ürün satın almak değildir. Önemli olan, hangi somut sorunun çözülmesi gerektiğidir. Bir yürüteç, doğru ayarlandığında, kişiye uygun olduğunda ve evde yeterli alan olduğunda güvenlik sağlayabilir. Bir duş taburesi, sağlam duruyorsa ve güvenli bir şekilde kullanılabiliyorsa kişisel bakımı kolaylaştırabilir. Bir bakım yatağı bakımı iyileştirebilir, ancak bakım durumuna, odaya ve ilgili kişinin yeteneklerine uygun olmalıdır.
Buna karşılık, uygun olmayan, yanlış ayarlanmış veya kullanımı öğrenilmemiş bir yardımcı araç yeni güvensizlikler yaratabilir. Yolları tıkayabilir, yanlış yüklemelere yol açabilir, bası izlerine neden olabilir veya gerçek kullanımda mevcut olmayan bir güvenlik hissi verebilir. Bu nedenle seçim, uyum ve kullanım eğitimi birbiriyle bütünleşik bir süreçtir.
Yardımcı araçlar, hasta yakınlarının yükünü de hafifletebilir. Transfer yardımcıları, yüksekliği ayarlanabilir bir bakım yatağı veya uygun tutunma kolları, uygunsuz kaldırma ve tutma hareketlerini azaltabilir. Ancak bu rahatlama, ancak ilgili tüm kişiler kullanımını anladıktan ve pratik yaptıktan sonra ortaya çıkar.
İhtiyaçlar değişebilir. Hastanede yatış, düşme, ameliyat veya artan güçsüzlük durumunda yeni bir çözüm gerekli hale gelebilir. Aynı şekilde, o ana kadar kullanılan bir yardımcı araç da artık uygun olmayabilir. Bu nedenle yardımcı araç temini tek seferlik bir satın alma değil, sürekli bakım organizasyonunun bir parçasıdır.
İyi bir yardımcı araç, kişiye, yapılacak somut faaliyete ve ortama uygun olmalıdır. Kullanımı açıklanır, denenir ve düzenli olarak yeniden değerlendirilir.
02
İhtiyacı belirleme ve sınıflandırma
Başlangıçta bir ürün listesi değil, bir günlük yaşam durumu vardır. Yakınların, bir transfer tahtası, banyo tahtası veya başka bir çözümün uygun olup olmayacağını önceden bilmeleri gerekmez. Daha önemli olan şudur: Hangi eylem artık güvenli bir şekilde yapılamıyor ya da ancak büyük bir çaba sarf edilerek gerçekleştirilebiliyor? Bakıma muhtaç kişi artık nelerden kaçınıyor? Hangi eylem sırasında yakınların sık sık tutması, kaldırması veya doğaçlama çözümler bulması gerekiyor? Ve daha önce nerede düşme tehlikesi, ağrı veya başka sorunlar yaşandı?
Yataktan, koltuktan veya tuvaletten kalkmak zor mu?
Ev içinde veya dışında yürümek güvenli değil mi?
Duş almak, yıkanmak veya tuvalete gitmek hâlâ güvenli bir şekilde yapılabiliyor mu?
Kişi kendi başına yemek yiyip, içip ve ilaçlarını alabiliyor mu?
Yatış pozisyonu, cilt bakımı, idrar kaçırma veya yara bakımı ile ilgili sorunlar var mı?
Yön bulma sorunu var mı veya acil durumda yardım çağırma imkânı var mı?
Hangi faaliyetler yakınlar için fiziksel olarak özellikle yorucu?
İhtiyaçları öncelikle günlük yaşam durumlarına göre sıralamak faydalıdır. Ancak bundan sonra hangi ürünün uygun olduğu değerlendirilir:
Hareket etme, ayağa kalkma ve yer değiştirme
Örneğin baston, yürüteç, tekerlekli sandalye, ayağa kalkma yardımı, transfer tahtası veya kaldırma cihazı. Güvenli kullanım, uygun ayar ve yeterli alan belirleyici faktörlerdir.
Uyku, pozisyon değiştirme ve basınç azaltma
Örneğin bakım yatağı, yatak dikleştirici, pozisyon değiştirme yastığı veya basınç azaltma sistemleri. Burada cilt durumu, hareket kabiliyeti ve bakım gereksinimleri uzman gözüyle değerlendirilmelidir.
Banyo, tuvalet ve kişisel bakım
Örneğin duş taburesi, banyo tahtası, tutunma kolu, küvet asansörü veya tuvalet yükseltici. Çözüm sağlam olmalı ve mevcut alandaki hareket akışına uygun olmalıdır.
Yeme, içme ve giyinme
Örneğin, özel tasarlanmış bardaklar, kaymayı önleyici altlıklar, tutma yerlerinin kalınlaştırılması, çorap giyme yardımcıları veya uzun ayakkabı çekecekleri. Küçük yardımcı araçlar, tekrarlanan faaliyetlerde bağımsızlığı koruyabilir.
Yön bulma, iletişim ve acil durum çağrısı
Örneğin, okunması kolay saatler, hatırlatma yardımcıları, özel olarak tasarlanmış telefonlar veya ev acil çağrı sistemi. İzleme veya konum belirleme çözümlerinde, rıza ve orantılılık ilkeleri göz önünde bulundurulmalıdır.
İlaç, Ölçüm ve Tedavi
Örneğin, ilaç dağıtıcıları, tansiyon veya kan şekeri ölçüm cihazları, inhalerler veya diğer uygulama yardımcıları. Güvenli kullanım için, kullanım talimatları ve anormal değerlere karşı uzmanlarca belirlenen müdahale prosedürleri gereklidir.
Bakım, hijyen ve sarf malzemeleri
Örneğin, idrar kaçırma malzemeleri, yatak koruyucu pedler, eldivenler, cilt koruma ürünleri veya pansuman malzemeleri. Seçimin yanı sıra, tüketim, yeniden sipariş ve güvenli depolama da organize edilmelidir.
Bu alanlar bir keşif haritası görevi görür ve mevcut tüm çözümleri kapsamaz. Somut seçim, yalnızca ürün yelpazesine göre değil, hedefe göre yapılmalıdır: Hangi faaliyetin daha güvenli, daha bağımsız veya destek veren kişi için fiziksel olarak daha az yorucu hale getirilmesi amaçlanmaktadır? Bu açıklama sayesinde doktor muayenehanesi, bakım uzmanı, terapi merkezi, bakım danışmanlığı veya tıbbi malzeme mağazası, uygun seçenekleri hedef odaklı bir şekilde arayabilir.
Uygun yardımcı cihazı önceden bilmenize gerek yoktur. Günlük yaşamdaki sorunu tanımlayın – pek çok durum için, hedefli bir şekilde aranabilecek bir çözüm mevcuttur.
03
Uygun olanı seçin ve deneyin
Bir yardımcı araç, ancak gerçek günlük yaşam koşullarında işe yaradığında ve bakıma muhtaç kişi tarafından kabul edildiğinde uygun sayılır. Boy, kilo, güç, hareket kabiliyeti, görme yeteneği, yön bulma ve cihazı kullanma becerisi, kapı genişlikleri, zemin kaplamaları, eşikler ve alan koşulları kadar önemlidir. Ayrıca, aile üyeleri veya bir bakım hizmetinden alınacak destek de dikkate alınmalıdır.
Seçim yapmadan önce mümkünse uzman tavsiyesi alınmalıdır. Soruna bağlı olarak doktor muayenehanesi, bakım uzmanı, fizyoterapist veya ergoterapist, bakım danışmanlığı ve tıbbi malzeme mağazası destek sağlayabilir. Özellikle transfer yardımcıları, tekerlekli sandalyeler, bakım yatakları, pozisyonlama sistemleri, solunum yardımcıları ve diğer teknik veya tıbbi açıdan karmaşık ürünlerde kişiye özel eğitim önemlidir.
Karar vermeden önce şunları kontrol edin
Hangi somut hedefe ulaşılmak isteniyor?
Bakıma muhtaç kişi yardım aracını kendi başına kullanabilir mi?
Ürün fiziksel olarak uygun mu ve doğru şekilde ayarlanabiliyor mu?
Kullanılacağı yerlerde düzgün çalışıyor mu?
Kullanım eğitimi, ayarlama veya düzenli bakım gerekli mi?
Bu yardımcı araç deneme amaçlı kullanılabilir mi veya ilk etapta ödünç alınabilir mi?
Arıza, baskı izleri veya kullanım sorunları durumunda kime başvurulmalıdır?
Teslimattan sonra, cihazın kullanımı birlikte denenmelidir. Bu sırada, tutma yerlerinin yüksekliğinin uygun olup olmadığı, frenlere ulaşılabildiği, geçiş yollarının engelsiz olduğu ve tüm kullanıcıların kullanımını doğru bir şekilde yapabildiği genellikle ancak bu aşamada anlaşılır. Ağrı, baskı izleri, güvensizlik veya yeni kaza tehlikeleri ortaya çıkarsa, kullanıma devam edilmemelidir. Bu durumda, yeniden ayarlama veya danışmanlık alınması yerinde olacaktır.
Teknik açıdan en kapsamlı yardımcı araç, otomatik olarak en iyisi değildir. Uygun olan çözüm, gerçek günlük yaşamda güvenli bir şekilde anlaşılan, kullanılan ve benimsenen çözümdür.
04
Reçete, başvuru ve masrafların netleştirilmesi
Almanya’da, amacına bağlı olarak farklı masraf karşılayıcılar sorumlu olabilir. Tedaviyi destekleyen, bir engeli önleyen veya bir engeli telafi eden tıbbi olarak gerekli yardımcı araçlar, yasal sağlık sigortası kapsamındaki hizmetler arasında yer alabilir. Buna karşılık, bakım yardımcı araçları evde bakımı kolaylaştırmak, şikayetleri hafifletmek veya daha bağımsız bir yaşam sürmeyi sağlamak amacıyla kullanılır; bu durumda bakım sigortası sorumlu olabilir. Sınıflandırma belirsizse, sağlık sigortası veya bakım sigortası kurumlarına danışılmalıdır.
Sağlık sigortası kapsamındaki bir yardımcı araç için genellikle doktor reçetesi gereklidir. Özel olarak sipariş vermeden önce, bir başvuru, onay veya sigorta kurumunun sözleşmeli bir ortağı aracılığıyla teminin öngörülüp öngörülmediği netleştirilmelidir. Bazı ürünler kiralık olarak sağlanır. Tıbbi açıdan gerekli olmayan ek donanım özelliklerine sahip bir model seçenler, ek maliyetler ve olası takip maliyetleriyle karşı karşıya kalabilir.
Teknik bakım yardımcıları arasında örneğin bakım yatakları, pozisyon değiştirme yardımcıları veya acil çağrı sistemleri bulunur. Tek kullanımlık bakım yardımcıları arasında tek kullanımlık eldivenler veya yatak koruyucu pedler bulunur. Bu tür hizmetler için, sağlık sigortası kapsamındaki yardımcı araçlardan farklı ek ödeme ve geri ödeme kuralları geçerlidir. Tutarlar ve koşullar değişebilir; bu nedenle güncel bilgiler doğrudan kendi sağlık sigortası kurumunuzdan teyit edilmelidir.
Aceleyle özel olarak satın almayın: Önce ihtiyacınızı tanımlayın, uzman tavsiyesi alın ve sağlık veya bakım sigortası kurumunuzla hangi tedarik yolunun geçerli olduğunu netleştirin.
Günlük yaşamdaki sorunu ve bakım hedefini somut bir şekilde tanımlayın
Tıbbi reçete veya bakım uzmanının tavsiyesini netleştirin
Sorumlu masraf karşılayıcıyı ve sözleşme ortağını öğrenin
Mümkünse, temin etmeden önce onayı bekleyin
Ek masraflar olması durumunda yazılı bir döküm talep edin
Teslimat, kullanım talimatı, onarım ve iade işlemlerini belgelemek
Asıl kullanım, ürünün teslimatı ile başlar. Kullanım kılavuzu, eğitim ve tedarikçinin iletişim bilgileri her zaman ulaşılabilir durumda olmalıdır. Elektrikle çalışan cihazlarda şarj seviyesi, kablolar ve güvenli yerleştirme alanlarına dikkat edilmelidir. Frenler, kilitler, lastik ayaklar, kayışlar ve diğer güvenlikle ilgili parçalar düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Temizlik ve sarf malzemeleri de organizasyonun bir parçasıdır. Neler dezenfekte edilebilir? Hangi parçalar değiştirilmelidir? Ne zaman yenilenmeleri gerekir? Ölçüm cihazlarında, bunların nasıl doğru şekilde kullanılacağı ve olağandışı değerlerin ne zaman bir uzmanla görüşülmesi gerektiği netleştirilmelidir. Yardımcı araçlar, tıbbi muayenenin yerini almaz.
Koltuk, tutamaklar ve yüksekliklerin uygun şekilde ayarlanmasını sağlayın
Tüm ilgili kişilerle birlikte kullanım alıştırması yapın
Yürüyüş yolları, eşikler ve durma alanlarını kontrol edin
Temizlik ve malzeme değişimini programa dahil edin
Arızaları veya olağandışı sesleri derhal bildirin
Düşme, hastanede yatış veya belirgin bir durum değişikliği sonrasında yeniden değerlendirme yapın
Özgürlüğü kısıtlayan veya sıkı gözetim gerektiren önlemlerde özel dikkat gösterilmelidir. Yatak korkulukları, kemerler veya belirli alarm ve konum belirleme çözümleri, sıradan güvenlik ekipmanı olarak değerlendirilmemelidir. Bu durumlarda fayda, riskler, rıza ve gerekirse yasal şartlar uzmanlar tarafından netleştirilmelidir.
Bir yardımcı araç kullanılmıyorsa, hemen kişinin kullanmaya istekli olmadığı varsayılmamalıdır. Belki de araç rahatsız edici, çok karmaşık, ulaşılamaz, yanlış ayarlanmış ya da kullanım talimatı yeterli değildir. Bu tür geri bildirimler de bakım hizmetinin değerlendirilmesinin bir parçasıdır.
Tedarik, ürünün teslimatı ile sona ermez. Yalnızca güvenli kullanım, bakım ve düzenli yeniden değerlendirme, bir yardımcı cihazın kalıcı olarak yararlı olmasını sağlar.
